Koszty zatrudnienia

Koszt pracodawcy w 2026 - ile naprawdę kosztuje etat

Wynagrodzenie brutto na umowie to nie jest realny koszt zatrudnienia. Pracodawca dolicza do niego obowiązkowe składki, a w wielu firmach także PPK i odpis na ZFŚS. W tym artykule: dokładne stawki na 2026 r. i przykłady liczbowe dla kilku poziomów wynagrodzenia.

Czym jest koszt pracodawcy

Koszt pracodawcy to całkowita kwota, jaką firma wydaje na zatrudnienie pracownika - wynagrodzenie brutto z umowy powiększone o obowiązkowe składki finansowane przez pracodawcę, a w wielu firmach także o PPK i odpis na ZFŚS. To liczba istotnie wyższa niż samo brutto i to ona, nie kwota z umowy, powinna trafiać do budżetu na wynagrodzenia.

Z czego składa się koszt pracodawcy

Na koszt całkowity zatrudnienia pracownika na umowie o pracę składają się:

  1. Wynagrodzenie brutto - kwota z umowy.
  2. Składki ZUS finansowane przez pracodawcę - doliczane do brutto, nie potrącane z pensji pracownika.
  3. Fundusz Pracy i Fundusz Solidarnościowy - finansowane przez pracodawcę, ale nie za każdego pracownika (patrz zastrzeżenie pod tabelą stawek).
  4. FGŚP (Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych) - finansowany przez pracodawcę, z tym samym zastrzeżeniem.
  5. PPK (Pracownicze Plany Kapitałowe) - wpłata podstawowa pracodawcy za pracownika objętego PPK. Sam brak rezygnacji nie wystarczy: decydują też progi wieku (patrz „Koszty, które łatwo pominąć”).
  6. Odpis na ZFŚS - obowiązkowy przy zatrudnianiu według stanu na 1 stycznia danego roku co najmniej 50 pracowników w przeliczeniu na pełne etaty (a w jednostkach budżetowych i samorządowych zakładach budżetowych bez względu na liczbę etatów); przy co najmniej 20 i mniej niż 50 etatach fundusz powstaje na wniosek zakładowej organizacji związkowej, a poza tym przypadkiem poniżej 50 etatów jest dobrowolny - oraz opcjonalnie benefity pozapłacowe.
  7. Badania wstępne i szkolenie BHP - wbrew częstemu skrótowi nie jest to pozycja opcjonalna: badaniom wstępnym podlegają osoby przyjmowane do pracy (art. 229 § 1 KP), a pracodawca ma obowiązek zapewnić przeszkolenie pracownika w zakresie BHP przed dopuszczeniem go do pracy (art. 237³ § 2 KP) - jedno i drugie na swój koszt (art. 229 § 6 i art. 237³ § 3 KP). Szczegóły i ustawowe wyjątki - w sekcji „Koszty, które łatwo pominąć”.

Składka zdrowotna (9%) jest natomiast finansowana przez pracownika - potrącana z brutto, nie dolicza się jej do kosztu pracodawcy.

Co doliczyć do brutto - checklista

Aby policzyć realny koszt etatu, do wynagrodzenia brutto dolicz:

  • Składki ZUS finansowane przez pracodawcę (emerytalna, rentowa, wypadkowa).
  • Fundusz Pracy i Fundusz Solidarnościowy - jeśli za tego pracownika są należne (patrz zastrzeżenie pod tabelą stawek).
  • FGŚP - z tym samym zastrzeżeniem.
  • Wpłatę podstawową PPK - jeśli pracownik jest objęty PPK; sam brak rezygnacji to nie jedyny warunek (patrz „Koszty, które łatwo pominąć”).
  • Odpis na ZFŚS, jeśli firma ma obowiązek tworzyć fundusz albo tworzy go dobrowolnie; opcjonalnie benefity pozapłacowe.
  • Badania wstępne i szkolenie BHP nowo przyjmowanego pracownika - to obowiązek pracodawcy i jego koszt (art. 229 § 1 i § 6 oraz art. 237³ § 2 i § 3 KP), a nie pozycja do rozważenia.

Nie doliczaj składki zdrowotnej (9%) - finansuje ją pracownik, potrącana jest z brutto.

Ta checklista domyka narzut składkowy i jednorazowy koszt przyjęcia pracownika, ale nie cały koszt etatu: wynagrodzenie chorobowe, wpłaty na PFRON oraz zaległy urlop to osobne pozycje budżetu, opisane niżej w sekcji „Koszty, które łatwo pominąć” - tam też stoją ustawowe wyjątki od badań wstępnych i szkolenia BHP.

Stawki składek finansowanych przez pracodawcę (2026)

Składka Stawka Kto finansuje
Emerytalna 9,76% pracodawca (druga połowa, 9,76%, potrąca się pracownikowi)
Rentowa 6,50% pracodawca (pracownik dodatkowo 1,50%)
Wypadkowa indywidualna dla płatnika - cztery przypadki, patrz tabela niżej pracodawca
Fundusz Pracy 1,0% pracodawca
Fundusz Solidarnościowy 1,45% pracodawca
FGŚP 0,10% pracodawca
Razem narzut przy wypadkowej 1,67% ~20,48% -
PPK - wpłata podstawowa 1,5% (opcjonalnie do 4%) pracodawca

Stawki trzech funduszy - Funduszu Pracy, Funduszu Solidarnościowego i FGŚP - ustala co roku ustawa budżetowa, a nie ustawa ustrojowa danego funduszu. Na 2026 r. są to kolejno art. 25, art. 26 i art. 27 ustawy budżetowej na rok 2026 z dnia 9 stycznia 2026 r. (Dz.U. 2026 poz. 62). Składki na FP i FS płatnik oblicza i wykazuje łącznie (art. 5 ust. 2 ustawy z dnia 23 października 2018 r. o Funduszu Solidarnościowym, Dz.U. 2018 poz. 2192) - stąd spotykana w poradnikach jedna pozycja „2,45%“.

Te trzy stawki mówią, ile wynosi składka, a nie za kogo się ją opłaca - i to drugie nie jest powszechne. Składek na Fundusz Pracy i Fundusz Solidarnościowy nie opłaca się za pracowników, którzy osiągnęli wiek co najmniej 55 lat (kobiety) i co najmniej 60 lat (mężczyźni) - art. 261 ustawy z dnia 20 marca 2025 r. o rynku pracy i służbach zatrudnienia (Dz.U. 2025 poz. 620), a na Fundusz Solidarnościowy przenosi tę regułę art. 4 ust. 1 ustawy o Funduszu Solidarnościowym („stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące obowiązkowych składek na Fundusz Pracy”). Ten sam próg wieku obowiązuje przy FGŚP - art. 9b ust. 2 ustawy z dnia 13 lipca 2006 r. o ochronie roszczeń pracowniczych w razie niewypłacalności pracodawcy (Dz.U. 2006 nr 158 poz. 1121, tekst jednolity Dz.U. z 2026 r. poz. 186). Obowiązek składki na FP i FS w ogóle nie powstaje, gdy podstawa wymiaru jest w przeliczeniu na miesiąc niższa niż minimalne wynagrodzenie za pracę (art. 259 ust. 1 ustawy o rynku pracy) - co dotyczy części zatrudnionych na część etatu. Są też zwolnienia czasowe: 12 miesięcy za pracownika po 50. roku życia zatrudnionego prosto z ewidencji bezrobotnych powiatowego urzędu pracy i za skierowanego bezrobotnego przed 30. rokiem życia oraz 36 miesięcy po powrocie pracownika z urlopu macierzyńskiego, rodzicielskiego lub wychowawczego (art. 262 i art. 263 ustawy o rynku pracy; art. 9a, art. 9b ust. 1 i art. 9c ustawy o ochronie roszczeń pracowniczych). W każdym z tych przypadków narzut jest niższy niż w tabeli - sprawdź to, zanim doliczysz 2,45% i 0,10% do budżetu całego zespołu.

Stopa wypadkowa - cztery przypadki, nie jedna stawka

Ustawa nie zna jednej stawki wypadkowej ani jednego podziału „mała firma / duża firma”. Rozdziela cztery sytuacje - i dopiero czwarta z nich daje słynne 1,67%:

Przypadek Kto Stopa
Stopy dla grup działalności punkt wyjścia dla wszystkich - to jeszcze nie jest stopa konkretnego płatnika 0,67%–3,33% (załącznik nr 2 do rozporządzenia MPiPS z dnia 29 listopada 2002 r., Dz.U. 2002 nr 200 poz. 1692, tekst jednolity Dz.U. z 2025 r. poz. 1874)
Stopa ustalana przez ZUS płatnik zgłaszający co najmniej 10 ubezpieczonych, któremu ZUS ustalił kategorię ryzyka stopa jego grupy razy wskaźnik korygujący 0,5–1,5, czyli w granicach 0,34%–5,00% (art. 28 ust. 2 i art. 31 ust. 1 pkt 2); ZUS zawiadamia o niej do 20 kwietnia, elektronicznie na profilu informacyjnym (art. 32)
Stopa grupy bez korekty płatnik z wiersza wyżej, któremu ZUS nie ustalił kategorii ryzyka - bo przez trzy kolejne ostatnie lata nie miał obowiązku składać informacji ZUS IWA stopa jego grupy działalności, bez wskaźnika: 0,67%–3,33% (art. 33 ust. 1); zawiadomienia z ZUS nie ma - obowiązek zawiadomienia jest tu wyłączony (art. 32 ust. 1), więc płatnik stosuje tę stopę samodzielnie - jej wysokość wynika wprost z przepisu, nie z uznania płatnika
1,67% dwie grupy płatników: zgłaszający do 9 ubezpieczonych oraz niepodlegający wpisowi do rejestru REGON; przejściowo także płatnik jeszcze nieujęty w REGON wraz z informacją o rodzaju działalności według PKD 1,67%, czyli 50% najwyższej stopy dla grup działalności (art. 28 ust. 1 i art. 33 ust. 3; zaliczkowo art. 33 ust. 2)

Stawka 1,67% nie jest wartością domyślną - to przypadek szczególny, ale nie jednoosobowy. Stosują ją płatnicy zgłaszający do ubezpieczenia wypadkowego nie więcej niż 9 ubezpieczonych (art. 28 ust. 1 ustawy z dnia 30 października 2002 r. o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych, Dz.U. 2002 nr 199 poz. 1673, tekst jednolity Dz.U. z 2025 r. poz. 1644) oraz płatnicy niepodlegający wpisowi do rejestru REGON (art. 33 ust. 3) - bez względu na to, ilu zgłaszają ubezpieczonych. Przejściowo stosuje się ją także zaliczkowo, dopóki płatnik nie zostanie ujęty w rejestrze REGON wraz z informacją o rodzaju działalności według PKD; po tym ujęciu koryguje stopę od początku roku składkowego (art. 33 ust. 2) - liczy się stan rejestru, nie doręczenie płatnikowi jakiegokolwiek dokumentu. Samo 1,67% to zaokrąglona przez ZUS połowa najwyższej stopy dla grup działalności (50% z 3,33% = 1,665%); komunikaty ZUS nie są jednak źródłem prawa - regułę wyznacza przepis.

Przy 10 i więcej ubezpieczonych stopę co do zasady ustala ZUS jako iloczyn stopy dla grupy działalności i wskaźnika korygującego (art. 28 ust. 2), a wskaźnik wynosi od 0,5 do 1,5 (art. 31 ust. 1 pkt 2). „Co do zasady”, bo art. 28 ust. 2 obowiązuje z zastrzeżeniem art. 33: płatnikowi, któremu ZUS nie ustalił kategorii ryzyka, bo przez trzy kolejne ostatnie lata nie miał obowiązku przekazywania informacji ZUS IWA, przysługuje stopa równa stopie dla jego grupy działalności - bez korekty wskaźnikiem (art. 33 ust. 1).

Spotykany w poradnikach przedział 0,67%–3,33% dotyczy stóp dla grup działalności, a nie stopy konkretnego płatnika. Po przemnożeniu przez wskaźnik korygujący przedział stopy ustalanej przez ZUS to 0,34%–5,00%; w przypadku z art. 33 ust. 1, gdzie żadnego mnożenia nie ma, stopa pozostaje w przedziale 0,67%–3,33%. Zanim policzysz budżet, ustal swoją stopę według właściwego wiersza tabeli wyżej - a nie według przedziału z poradnika.

Stopy procentowe składek są stabilne z roku na rok - zmieniają się natomiast podstawy wymiaru (np. roczny limit 30-krotności, powyżej którego nie nalicza się składek emerytalno-rentowych). W 2026 r. limit 30-krotności wynosi 282 600 zł (30 × prognozowane przeciętne wynagrodzenie 9 420 zł na 2026 r.) - obie kwoty pochodzą z obwieszczenia Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 19 listopada 2025 r. (M.P. 2025 poz. 1206), wydanego na podstawie art. 19 ust. 10 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych.

Przykłady: ile kosztuje pracownik pracodawcę w 2026 r.

Poniższe wyliczenia zakładają pracodawcę zgłaszającego do 9 ubezpieczonych (stąd stawka wypadkowa 1,67%), pracownika nieuczestniczącego w PPK (koszt z PPK dodany osobno) oraz pracownika, za którego składki na Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy i FGŚP są należne - jeśli któreś z zastrzeżeń opisanych pod tabelą stawek dotyczy Twojego pracownika, narzut jest o tyle niższy. Przy większym zatrudnieniu podstaw własną stopę wypadkową - i sprawdź, którą: jeśli ZUS ustalił Ci kategorię ryzyka, jest to stopa z zawiadomienia ZUS (art. 28 ust. 2); jeśli kategorii ryzyka nie ustalił, bo przez trzy kolejne ostatnie lata nie było u Ciebie obowiązku składania informacji ZUS IWA, żadnego zawiadomienia nie otrzymasz - art. 32 ust. 1 wyłącza ten obowiązek właśnie w tym przypadku - i podstawiasz stopę swojej grupy działalności bez wskaźnika korygującego (art. 33 ust. 1). Który z tych dwóch przypadków Cię dotyczy, rozstrzyga tabela czterech przypadków wyżej. Płaca minimalna 4 806 zł wynika z § 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 11 września 2025 r. (Dz.U. 2025 poz. 1242); szerzej w artykule Płaca minimalna 2026/2027. Kwoty w tabeli obejmują wynagrodzenie brutto, składki pracodawcy i - w dwóch ostatnich kolumnach - wpłatę podstawową na PPK; nie obejmują odpisu na ZFŚS, wynagrodzenia chorobowego, wpłat na PFRON ani kosztów badań i szkoleń BHP.

Wynagrodzenie brutto Składki pracodawcy (~20,48%) Koszt etatu bez PPK + PPK 1,5% Koszt etatu z PPK
4 806 zł (płaca minimalna) ok. 984 zł ok. 5 790 zł ok. 72 zł ok. 5 862 zł
6 000 zł ok. 1 229 zł ok. 7 229 zł ok. 90 zł ok. 7 319 zł
8 000 zł ok. 1 638 zł ok. 9 638 zł ok. 120 zł ok. 9 758 zł
10 000 zł ok. 2 048 zł ok. 12 048 zł ok. 150 zł ok. 12 198 zł

Wniosek: u danego pracodawcy narzut jest proporcjonalny do brutto - ta sama stopa procentowa niezależnie od wysokości pensji, ale tylko między dwoma progami: podstawa wymiaru musi być w przeliczeniu na miesiąc co najmniej równa minimalnemu wynagrodzeniu (poniżej tego progu nie ma składek na Fundusz Pracy i Fundusz Solidarnościowy - art. 259 ust. 1 ustawy o rynku pracy i służbach zatrudnienia), a wynagrodzenie roczne pracownika nie może przekroczyć limitu 30-krotności. Powyżej tego drugiego progu przestają się naliczać składki emerytalna i rentowa (art. 19 ust. 3 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych), co obniża efektywny narzut dla wysokich wynagrodzeń; wypadkowa, FP, FS i FGŚP naliczają się dalej, bo limit 30-krotności ich nie obejmuje - dla FP i FS mówi to wprost art. 259 ust. 1 ustawy z dnia 20 marca 2025 r. o rynku pracy i służbach zatrudnienia (Dz.U. 2025 poz. 620), który każe liczyć składkę od podstawy „bez stosowania ograniczenia” z art. 19 ust. 1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Sam poziom narzutu nie jest jednak stały - między firmami różnicuje go stopa wypadkowa, indywidualna dla płatnika, a wewnątrz jednej firmy różnicują go zwolnienia ze składek na FP, FS i FGŚP, opisane pod tabelą stawek (m.in. próg wieku 55 lat dla kobiet i 60 lat dla mężczyzn).

Koszty, które łatwo pominąć

  • PPK - jeśli firma nie prowadzi ewidencji rezygnacji pracowników, łatwo zapomnieć doliczyć 1,5–4% do budżetu na kolejny rok. Brak rezygnacji nie jest jednak jedynym warunkiem wpłaty: dla osoby, która najpóźniej w pierwszym dniu zatrudnienia ukończyła 70 lat, umowy o prowadzenie PPK nie zawiera się wcale, a dla osoby po 55. i przed 70. rokiem życia - wyłącznie na jej wniosek, o którego możliwości pracodawca ma obowiązek ją poinformować (art. 15 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 4 października 2018 r. o PPK, Dz.U. 2018 poz. 2215, tekst jednolity Dz.U. z 2026 r. poz. 192). Jest też przypadek, w którym kosztu nie ma wcale: przepisów ustawy o PPK nie stosuje się do mikroprzedsiębiorcy (art. 7 ust. 1 pkt 1 ustawy - Prawo przedsiębiorców), u którego wszystkie osoby zatrudnione złożyły deklarację rezygnacji, ani do osoby fizycznej zatrudniającej inną osobę fizyczną poza działalnością gospodarczą obu stron (art. 13 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy o PPK). Zwolnienie mikroprzedsiębiorcy nie jest jednak zwolnieniem raz na zawsze - odesłanie do art. 23 ust. 5 i 6 stoi wewnątrz art. 13 ust. 1 pkt 1 i dotyczy właśnie jego, więc co 4 lata, od 1 kwietnia, wpłaty wracają do budżetu, dopóki każda osoba zatrudniona nie zrezygnuje ponownie (o czym pracodawca informuje ją do ostatniego dnia lutego). Drugie wyłączenie - osoby fizycznej zatrudniającej osobę fizyczną poza działalnością gospodarczą obu stron (pkt 2) - jest bezwarunkowe: nie wymaga deklaracji i nie wygasa z upływem czteroletniego cyklu. Obowiązki, terminy i sankcje omawiamy w artykule PPK w praktyce.
  • Odpis na ZFŚS - obowiązkowy dla pracodawców zatrudniających według stanu na 1 stycznia danego roku co najmniej 50 pracowników w przeliczeniu na pełne etaty (art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 4 marca 1994 r. o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych, Dz.U. 1994 nr 43 poz. 163, tekst jednolity Dz.U. z 2024 r. poz. 288 ze zm.). Próg 50 etatów nie jest jednak powszechny: pracodawcy prowadzący działalność w formie jednostek budżetowych i samorządowych zakładów budżetowych tworzą Fundusz bez względu na liczbę zatrudnianych pracowników (art. 3 ust. 2) - dla nich odpis jest obowiązkiem także przy kilku etatach. Uwaga na próg dolny: wniosek zakładowej organizacji związkowej tworzy obowiązek tylko u pracodawcy zatrudniającego co najmniej 20 i mniej niż 50 pracowników w przeliczeniu na pełne etaty (art. 3 ust. 1c) - poniżej 20 etatów taki wniosek nie wiąże. Poza tym przypadkiem poniżej 50 etatów wybór jest trzyelementowy: dobrowolny Fundusz, świadczenie urlopowe albo żadne z nich (art. 3 ust. 3 - przepis mówi „mogą tworzyć Fundusz […] lub mogą wypłacać świadczenie urlopowe”, więc nie zmusza do wybrania jednego z dwóch). Rezygnacja z obu ma jednak cenę proceduralną: pracodawca nieobjęty układem zbiorowym pracy i niezobowiązany do wydania regulaminu wynagradzania przekazuje pracownikom informację o nietworzeniu Funduszu i niewypłacaniu świadczenia urlopowego w pierwszym miesiącu danego roku kalendarzowego, w sposób przyjęty u danego pracodawcy (art. 3 ust. 3a); pozostali zamieszczają to postanowienie w układzie zbiorowym pracy albo w regulaminie wynagradzania (art. 3 ust. 3b). W 2026 r. odpis podstawowy na jednego pracownika zatrudnionego w normalnych warunkach wynosi 2 943,23 zł rocznie (37,5% podstawy), a na pracownika wykonującego prace w szczególnych warunkach lub prace o szczególnym charakterze w rozumieniu przepisów o emeryturach pomostowych - 3 924,30 zł (50% podstawy, art. 5 ust. 3). Podstawą jest przeciętne wynagrodzenie miesięczne w II półroczu 2025 r., czyli 7 848,60 zł (obwieszczenie Prezesa GUS z dnia 19 lutego 2026 r., M.P. 2026 poz. 232).
  • Wynagrodzenie chorobowe - za pierwsze 33 dni niezdolności do pracy w roku pracodawca wypłaca 80% wynagrodzenia z własnych środków, dopiero kolejne dni finansuje ZUS jako zasiłek chorobowy (art. 92 § 1 pkt 1 i § 4 Kodeksu pracy). 80% to nie jedyna wysokość: za czas niezdolności wskutek wypadku w drodze do pracy lub z pracy albo choroby przypadającej w czasie ciąży, a także za czas badań i zabiegu pobrania komórek, tkanek i narządów, pracownik zachowuje prawo do 100% wynagrodzenia (art. 92 § 1 pkt 2 i 3 KP); przepisy zakładowe mogą też przewidywać stawkę wyższą niż 80%. Dla pracownika po 50. roku życia okres ten skraca się do 14 dni, ale dopiero od roku następującego po roku, w którym pracownik ukończył 50 lat (art. 92 § 5 KP) - w samym roku pięćdziesiątych urodzin budżetuj jeszcze pełne 33 dni. Nie każda niezdolność obciąża pracodawcę: katalog przyczyn z art. 92 § 1 KP jest zamknięty i nie obejmuje wypadku przy pracy ani choroby zawodowej, więc za taką niezdolność wynagrodzenia chorobowego nie płaci się wcale - od pierwszego dnia przysługuje zasiłek chorobowy z ubezpieczenia wypadkowego w wysokości 100% podstawy wymiaru, finansowany przez ZUS (art. 8 ust. 1 i 2 oraz art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 30 października 2002 r., Dz.U. 2002 nr 199 poz. 1673, tekst jednolity Dz.U. z 2025 r. poz. 1644). Drugie zawężenie w tę samą stronę: wynagrodzenie chorobowe nie przysługuje w przypadkach, w których pracownik nie ma prawa do zasiłku chorobowego (art. 92 § 3 pkt 2 KP). To koszt zmienny, zależny od absencji chorobowej w firmie, ale realny i często pomijany w budżetowaniu.
  • Niewykorzystany urlop - dni zaległego urlopu to zobowiązanie, które firma i tak poniesie: albo jako wynagrodzenie urlopowe, albo jako ekwiwalent przy rozstaniu, w obu przypadkach z narzutem składkowym. Urlopu niewykorzystanego w terminie ustalonym zgodnie z art. 163 Kodeksu pracy - a więc w planie urlopów albo, gdy pracodawca planu nie ustala, w terminie ustalonym po porozumieniu z pracownikiem - należy mu udzielić najpóźniej do 30 września następnego roku kalendarzowego; nie dotyczy to urlopu na żądanie (art. 168 Kodeksu pracy - datę wrześniową, w miejsce końca pierwszego kwartału, wprowadziła ustawa z dnia 16 września 2011 r., Dz.U. 2011 nr 232 poz. 1378, od 1 stycznia 2012 r.). Sam termin, jego skutki i sposób liczenia ekwiwalentu omawiamy w artykule Zaległy urlop 2026.
  • PFRON - pracodawcy zatrudniający co najmniej 25 pracowników w przeliczeniu na pełne etaty i niespełniający wskaźnika zatrudnienia osób niepełnosprawnych (6%) mają obowiązek wpłat na PFRON (art. 21 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych, Dz.U. 1997 nr 123 poz. 776, tekst jednolity Dz.U. z 2026 r. poz. 884). Wskaźnik 6% nie jest jednak powszechny: dla publicznych i niepublicznych uczelni, szkół, przedszkoli, żłobków, klubów dziecięcych oraz placówek opiekuńczo-wychowawczych wynosi 2% (art. 21 ust. 2b), a część podmiotów niedziałających dla zysku - m.in. domy pomocy społecznej i hospicja - jest z wpłat zwolniona (art. 21 ust. 2e). Dokładna kwota zależy od wielkości niedoboru i wskaźnika.
  • Badania wstępne i szkolenie BHP - jednorazowy koszt przy zatrudnieniu, rzędu kilkuset złotych na pracownika. To nie jest wydatek do rozważenia, tylko obowiązek: wstępnym badaniom lekarskim podlegają osoby przyjmowane do pracy (art. 229 § 1 Kodeksu pracy, tekst jednolity Dz.U. z 2026 r. poz. 1245), a pracodawca nie może dopuścić do pracy pracownika bez aktualnego orzeczenia lekarskiego (art. 229 § 4); przeszkolenie w zakresie BHP przed dopuszczeniem do pracy pracodawca ma obowiązek zapewnić (art. 237³ § 2). Koszt obciąża pracodawcę wprost z przepisu: badania „są przeprowadzane na koszt pracodawcy” (art. 229 § 6), a szkolenia „odbywają się w czasie pracy i na koszt pracodawcy” (art. 237³ § 3). Ustawa zna wyjątki, które ten koszt zdejmują: badań wstępnych nie przeprowadza się przy ponownym przyjęciu do tego samego pracodawcy na to samo stanowisko w ciągu 30 dni, a pod warunkami z art. 229 § 1¹ pkt 2 - także przy przyjęciu od innego pracodawcy w ciągu 30 dni z aktualnym orzeczeniem (z wyłączeniem prac szczególnie niebezpiecznych); szkolenie przed dopuszczeniem do pracy nie jest wymagane, gdy pracownik podejmuje pracę na tym samym stanowisku, które zajmował u tego pracodawcy bezpośrednio przed kolejną umową (art. 237³ § 2 zdanie drugie). Sama kwota jest natomiast szacunkiem rynkowym - ceny badań medycyny pracy i szkoleń nie ustala żaden przepis, zależy ona od stanowiska i regionu.

Umowa o pracę a umowa zlecenia - różnica w koszcie

Umowa zlecenia oskładkowana w pełnym zakresie generuje dla zleceniodawcy podobny narzut ZUS jak etat (emerytalna, rentowa, wypadkowa, zdrowotna po stronie zleceniobiorcy) - różnica dotyczy głównie braku niektórych obowiązków pracowniczych (urlop, wynagrodzenie chorobowe z zakładu pracy, ochrona przy wypowiedzeniu) oraz elastyczności składek przy zbiegu tytułów ubezpieczenia. Dokładne porównanie zależy od indywidualnej sytuacji zleceniobiorcy (inne tytuły ubezpieczenia, wiek, studia).

Najczęstsze pytania

Czy PPK jest obowiązkowe dla pracodawcy?
Dla większości pracodawców tak, ale nie dla każdego. Przepisów ustawy o PPK nie stosuje się w ogóle do mikroprzedsiębiorcy - przedsiębiorcy, który w co najmniej jednym z dwóch ostatnich lat obrotowych zatrudniał średniorocznie mniej niż 10 pracowników i nie przekroczył progu 2 milionów euro rocznego obrotu netto albo sumy aktywów bilansu (art. 7 ust. 1 pkt 1 ustawy - Prawo przedsiębiorców) - jeżeli wszystkie osoby zatrudnione złożyły deklarację rezygnacji, ani do osoby fizycznej zatrudniającej inną osobę fizyczną poza działalnością gospodarczą obu stron (art. 13 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy o PPK). Nietrwałe jest tylko pierwsze z tych dwóch wyłączeń: odesłanie do art. 23 ust. 5 i 6 stoi wewnątrz pkt 1 i dotyczy mikroprzedsiębiorcy, więc u niego co 4 lata, od 1 kwietnia, wpłaty wracają - chyba że każda osoba zatrudniona ponownie zrezygnuje. Wyłączenie z pkt 2 jest bezwarunkowe i żadnych deklaracji nie wymaga. Osobny przypadek: pracodawca, który prowadzi PPE ze składką podstawową co najmniej 3,5% wynagrodzenia, może w porozumieniu z zakładową organizacją związkową nie finansować wpłat do PPK za osoby, które przystąpiły do PPE (art. 13 ust. 2) - ale i to nie jest stan wieczysty: obowiązek finansowania wpłat wraca od dnia zawieszenia składek do PPE na okres przekraczający 90 dni, ograniczenia ich poniżej 3,5%, likwidacji PPE albo opóźnienia powyżej 90 dni wynikłego z celowego działania pracodawcy (art. 13 ust. 4). Poza tymi przypadkami pracodawca ma obowiązek utworzyć PPK i finansować wpłatę podstawową (1,5%) za pracownika objętego PPK - co nie znaczy „za każdego, kto nie zrezygnował” (rezygnacja jest dobrowolna i wymaga pisemnej deklaracji pracownika): dla osoby, która najpóźniej w pierwszym dniu zatrudnienia ukończyła 70 lat, umowy o prowadzenie PPK nie zawiera się wcale, a dla osoby po 55. i przed 70. rokiem życia - wyłącznie na jej wniosek, o którego możliwości pracodawca ma obowiązek ją poinformować (art. 15 ust. 1 i 2 ustawy o PPK).
Czy składka zdrowotna (9%) zwiększa koszt pracodawcy?
Nie - jest w całości finansowana przez pracownika i potrącana z wynagrodzenia brutto, nie dolicza się jej do kosztu ponoszonego przez pracodawcę.
Czy narzut na ZUS jest taki sam dla każdego wynagrodzenia?
U danego pracodawcy procentowo tak, ale tylko w środku skali wynagrodzeń. Od góry ogranicza to roczny limit 30-krotności przeciętnego wynagrodzenia (w 2026 r. - 282 600 zł), powyżej którego nie nalicza się już składek emerytalnej i rentowej, co obniża efektywny narzut. Od dołu - próg minimalnego wynagrodzenia: obowiązek składek na Fundusz Pracy i Fundusz Solidarnościowy w ogóle nie powstaje, gdy podstawa wymiaru jest w przeliczeniu na miesiąc niższa niż minimalne wynagrodzenie za pracę (art. 259 ust. 1 ustawy o rynku pracy i służbach zatrudnienia), więc przy niskim wynagrodzeniu za część etatu narzut jest niższy. Sam poziom narzutu różni się poza tym między firmami, bo stopa składki wypadkowej jest indywidualna dla płatnika, a wewnątrz jednej firmy - między pracownikami, bo za część z nich nie opłaca się składek na Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy i FGŚP (patrz zastrzeżenie pod tabelą stawek).
Czy każda firma musi tworzyć ZFŚS?
Nie każda, ale progi nie działają tylko w jedną stronę. Obowiązek dotyczy pracodawców zatrudniających według stanu na 1 stycznia danego roku co najmniej 50 pracowników w przeliczeniu na pełne etaty (art. 3 ust. 1 ustawy o ZFŚS), a niezależnie od liczby zatrudnianych pracowników - pracodawców prowadzących działalność w formie jednostek budżetowych i samorządowych zakładów budżetowych (art. 3 ust. 2). Pracodawca zatrudniający co najmniej 20 i mniej niż 50 pracowników w przeliczeniu na pełne etaty tworzy fundusz na wniosek zakładowej organizacji związkowej (art. 3 ust. 1c). Poniżej 20 etatów wniosek związków nie tworzy obowiązku. Poza tym przypadkiem - czyli tam, gdzie taki wniosek nie wiąże - pracodawca zatrudniający mniej niż 50 pracowników w przeliczeniu na pełne etaty ma trzy możliwości, nie dwie: może utworzyć Fundusz dobrowolnie, może wypłacać świadczenie urlopowe albo może nie robić ani jednego, ani drugiego (art. 3 ust. 3). W tym trzecim przypadku, jeżeli nie jest objęty układem zbiorowym pracy ani zobowiązany do wydania regulaminu wynagradzania, ma obowiązek przekazać pracownikom informację o nietworzeniu Funduszu i niewypłacaniu świadczenia urlopowego - w pierwszym miesiącu danego roku kalendarzowego, w sposób przyjęty u danego pracodawcy (art. 3 ust. 3a).
Kto płaci za zwolnienie lekarskie pracownika?
To zależy od przyczyny niezdolności. Przy chorobie pierwsze 33 dni w roku kalendarzowym finansuje pracodawca jako wynagrodzenie chorobowe, a kolejne dni - ZUS jako zasiłek chorobowy; wynagrodzenie chorobowe nie przysługuje jednak w przypadkach, w których pracownik nie ma prawa do zasiłku chorobowego (art. 92 § 3 pkt 2 KP). Zupełnie inaczej jest przy niezdolności wskutek wypadku przy pracy albo choroby zawodowej: tej przyczyny art. 92 § 1 KP w swoim katalogu nie ma, więc pracodawca nie płaci wynagrodzenia chorobowego wcale - od pierwszego dnia i niezależnie od okresu podlegania ubezpieczeniu przysługuje zasiłek chorobowy z ubezpieczenia wypadkowego, w wysokości 100% podstawy wymiaru (art. 8 ust. 1 i 2 oraz art. 9 ust. 1 ustawy z 30.10.2002 r. o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych). Wynagrodzenie chorobowe to co najmniej 80% wynagrodzenia - przepisy prawa pracy obowiązujące u danego pracodawcy mogą przewidywać wyższe (art. 92 § 1 pkt 1 KP) - a 100% należy się m.in. przy niezdolności wskutek wypadku w drodze do pracy lub z pracy, chorobie przypadającej w czasie ciąży oraz za czas badań i zabiegu pobrania komórek, tkanek i narządów (art. 92 § 1 pkt 2 i 3 KP). Dla pracownika, który ukończył 50 lat, okres finansowany przez pracodawcę skraca się do 14 dni, ale dopiero od roku następującego po roku ukończenia 50 lat (art. 92 § 5 Kodeksu pracy) - w samym roku pięćdziesiątych urodzin pracodawca finansuje jeszcze pełne 33 dni.